MATSHWAO: 80
Memorandamo ona o na le maqephe a 7.
PAMPIRI YA 1 (P1)
MEMORANDAMO
KEREITE YA 12
KAROLO YA A: TEKOKUTLWISISO
POTSO YA 1
TEMA YA 1
Ka mora matsatsi a supileng/ka mora beke. 
Mafosiv Sello o ne a sa utswa diphlahlo lebenkeleng empa o ne a hloleha ho lefa mokitlane ka ha a ne a sa sebetse./ O ne a hloleha ho lefa/patala sekoloto sa hae/ Sello o ne a batlelwa molato wa diaparo tseo a neng a di nke ka mokitlane moo a neng a sebedisa karete ya ho kolotisa. 
Wa ho hlatswetsa batho makoloi.
O ne a tshaba hore mapolesa a tla mo tshwara./O ne a ikgakanya./O ne a pata mohlala.
Ha ho tjhesa mohlongwafatshe o tjhesa haholo; ha ho bata o bata ho feta tekanovv/ Lehlabula ho tjhesa haholo, mariha teng ho bata haholo/ Ha ho tjhesa o a tjhesa, ha ho bata o a bata/ ba a hatsela.
Motshwayi a hlokomele hore mohlahlobuwa ha a arabile karolo e le nngwe ya karabo a fuwe letshwao le le leng.
Ho se letho le etsahalang. /Ha ho etsahale letho/Ha se letho le etswang./Ha ho tswelopele. 
Ho ja (dijo)/ Ho aletsa/ Ho ja le ha e le hanyane.
Ke koloi ya mapolesa. /Vene ya mapolesa.vv Vene/koloi (Mohlahlobuwa o arabile potso ena ho ya ka moelelo wa tema)
Ditaba di senyehile/Ho hobe/ho boima/ ho se ngwane motle/ho dubehile/. Mathata a hlolwe manolo hodimo./Ntja e ja ntjanyana/Kgoho e matha ka lerapo thabengvv (Ho ananelwe maikutlo a mohlahlubuwa ha feela a araba potso).
E, se bohlokwa hobane o ne a sa sheba tjhelete ho feta bophelo ba motho kapa o ne a bontsha botho/qenehelo/phedisano/kutlwelobohloko. 
kapa
Tjhe, ho ya ka masepala ha ho a lokelwa ho ahwa mohlangwafatshe ka jareteng ya motho e mong/hobane ditjeho tsa masepala di tla phahama tse jwalo ka metsi/motlakase (Ho shejwe maikutlo a mohlahlobuwa)
TEMA YA 2
Iphumanele dihlahiswa tsa Loreal mme mathata a hao a letlalo e tla ba toro ya maobane. /Ke ditlolo tse loketseng motho e mong le e mong mme di siya letlalo le kganya le bile le le bonojana. /
Bomme le barwetsana/basadi/banana/bomme/barwetsana.
Ho kgantsha letlalo; ho tlosa dihloba; ho etsa letlalo le bohehe le le letjha; ho fedisa matheba v /di tlosa mafura sefahlehong /ba tla iphumana ba le boreletsana /ho etsa bomme ba be boreletsana sefahlehong (kgetha e le nngwe feela).
Ho matlafatsa/toboketsa/tiisa/hatella seo o se buang/Ho hohela basebedisi/bomme/barwetsana hore ba reke setlolo sena le ho se sebedisa. 
Ke mohopolo feela. v Ha ho bonnete ba hore ditlolo tseo di tla tlosa mathata a motho a letlalo a tla tloha kapa e tla ba toro ya maobane. 
Ke ho hohela/ngoka/susumetsa bomme le barwetsana hore ba tle ba reke sehlahiswa sena./Ho etsa hore bomme ba reke setlolo sena. 
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA A:
KAROLO YA B: KGUTSUFATSO
POTSO YA 2
Ho ne ho na le basadi ba sethepu.
E mong o ile a beleha ngwana.
Mohaditsong a kgobohelwa mme a rera ho mmolaya.
A mo phehela motoho wa mabele a nahana hore o tla mmolaya.
Mohaditsong a nahana hore ha motswetse a ruruha o a shwa.
Ka mora nako mohaditsong a elellwa hore o ntse a itshenyetsa nako a qetella a se a itjella motoho ona le yena.
Ela hloko: Motshwayi a hlokomele hore hona ke tataiso feela, mme dintlha tsa mohlahlobuwa di lekolwe ka hloko.
Mohlala:
Ho ne ho na le basadi ba sethepu, e mong a ba le ngwana.
kapa
E mong a ba le ngwana, mme e mong a ba mohono/mona.
Palo ya mantswe= 70
Kabo ya matshwao: 1. Matshwao a dintlha tse supileng
Tshebediso ya puo
Ho se fokotswe letshwao le leng matshwaong ohle ao mohlahlobuwa a a fumaneng (dintlheng tse supileng le puo) bakeng sa ha a sa bontsha palo ya mantswe kapa ha palo ya mantswe e fosahetse.
Sebopeho seo mohlahlobuwa a ngotseng ka sona a se nkele matshwao, ha a ngotse ka dintlha kapa seratswana.
Mohlahlobuwa a se tingwe matshwao bakeng sa ho se sebedise mantswe a hae.
Puo
ha mohlahlobuwa a hlahisitse dintlha tse 1 - 3, a abelwe letshwao le 1 bakeng sa puo ha mohlahlobuwa a hlahisitse dintlha tse 4 - 5, a abelwe matshwao 2 bakeng sa puo ha mohlahlobuwa a hlahisitse dintlha tse 6 - 7, a abelwe matshwao a 3 bakeng sa puo.
Kgutsufatso e telele, e fetang ka mantswe a 5, e se tswele pele ho tshwauwa ho hang;
Kgutsufatso e kgutshwane empa e fupere dintlha tse hlokehang e tshwauwe, mme mohlahlobuwa a se nehwe kotlo;
Tshebediso ya puo e nang le diphoso (tshebediso e fosahetseng ya puo, ya mopeleto le ya matshwao puo) ho fokotswe matshwao ka tsela ena:
diphoso tse 0 - 4
ho se nkuwe matshwao diphoso tse 5 - 10
ho fokotswe letshwao le 1.
diphoso tse 11 - 15
ho fokotswe matshwao a 2.
diphoso tse 16 le ho feta ho fokotswe matshwao a 3.
Bakeng sa ho qotsa le ho sebedisa dipolelo tse feletseng jwalo kaha di le jwalo ho tswa temeng, mohlahlobuwa a fokoletswe matshwaong ohle a a fumaneng ka tsela ena:
dipolelo tse 0 - 3
ho se nkuwe matshwao.
dipolelo tse 4 - 5
ho fokotswe letshwao le 1.
dipolelo tse 6 - 7
ho fokotswe matshwao a 2.
Ha motshwayi a tshwaya, a bontshe diphoso (tsa puo,mopeleto, ho arohanngwa/ho kopanngwa ha mantswe) tse entsweng ke mohlahluobuwa ka ho di sehella mola ka tlase. Ha mohlahlobuwa a nepile, motshwayi a bontshe ka ho etsa letshwao la ho nepa (v), mme ha a fositse a bontshe ka sekere (X).
ELA HLOKO: Mohlahlobuwa a se ngole dikgutsufatso tsa mantswe ntle le haeba dikgutsufatso tseo di ne di hlahisitswe temeng. Maemong a jwalo, kgutsufatso e balwe jwalo ka lentswe le feletseng.
Qetellong, ha motshwayi a se a tshwaile a bontshe kabo ya matshwao ka ho sebedisa sekala sena se latelang:
Dintlha tse tadingwang
Matshwao
Senotlolo
Dintlha
Tshebediso ya puo
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B:
KAROLO YA C: THUTAPUO LE TSHEBEDISO YA PUO
POTSO YA 3
Bophelo bo ntse bo ya jwang (ka) polasing/mapolasing moo.
Namodi ke moholo wa kereke ya utlwisiswang.
Seemela/mothofatso
O mpa a ithatela dijo.
O ruruhile mpa.
Ke ipatlela dijo feela telele vDemokrasi e fihlelletswe ka mora nako e telele. 
Hohle ho etsahala dintho tse tjena. kapa Hohle dintho tse tjena di a etsahala. vv (Polelo e nngwe le e nngwe e qalang ka 'hohle' e tla amoheleha ha e na le moelelo o nepahetseng)
Ke taba efe e nngwe e tshwenyang?/Taba e nngwe e tshwenyang ke efe? /Ke efe e nngwe taba e tshwenyang? /E nngwe e tshwenyang taba ke efe?
Ngwana o rutwa mekgwa le bophelo a sa le monyane. 
Namodi o/a botsa Mohau hore (na) e be botlokotsebe bo ntse bo ya jwang. 
Le nne le fapohele le kwano vv (Dipolelo tsa bahlahlubuwa di ananelwe ha feela ba sebedisitse 'nne' ka nepo).
Polelwanakutu
Mohatsa Nnyeo o ile a kgephola basadi ka baka la bobare. 
Polelwanakgethi ba neng ba ile patsing. 
Basatsana/Basadinyanav Basatsana/Basadinyana bana ba kajeno ba rutehile /Basadinyana bana ba kajeno, ba batle. v(Dipolelo tsa bahlahlubuwa di ananelwe ha feela ba sebedisitse 'basatsana/basadinyana' ka nepo).
POTSO YA 4
Moihlwe sethwathwa
Re ne re hlaselwa ke dinokwane empa ka ho panya ha leihlo mapolesa a be a se a fihlile hoba re ba letsetse.vv (Dipolelo tsa bahlahlubuwa di ananelwe ha feela ba sebedisitse 'Ka ho panya ha leihlo' ka nepo)
Ho ile ha re fi! Ha motlakase o kgaoha/tima.vv( Motshwayi a hlokomele moelelo wa leetsisamodumo hore o sebedisitswe ka nepo)
Tshwantshanyo/Papiso
MATSHWAO OHLE A KAROLO YA C:
MATSHWAO OHLE A PAMPIRI ENA:
